شکل‌گیری راهبرد در شرایط ناپایدار سیاسی بین‌المللی ؛ مروری نظام‌مند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

2 دانشیار، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

چکیده

سازمان‌های امروزی با سطحی بی‌سابقه از عدم ‌قطعیت روبرو هستند که بخش عمده‌ای از آن ریشه در بی‌ثباتی‌های سیاسی، تنش‌های ژئوپلیتیک و تحولات بنیادین محیطی دارد. با‌توجه‌به ناکارآمدی الگوهای سنتی و برنامه‌ریزی‌های ایستا در چنین فضایی، این پژوهش با‌هدف واکاوی و ارائه چارچوبی برای تدوین راهبرد در شرایط ناپایداری سیاسی، بر سه محور کلیدی رویکردها، فرایندها و ابزارها تمرکز‌یافته و در این مسیر، از رویکرد مرور‌ نظام‌مند همراه با روش تحلیل مضمون بهره گرفته است. فرایند جستجو در ۵ پایگاه‌داده معتبر (گوگل‌اسکولار، اسکوپوس، وب‌آو‌‌ساینس، پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی و پرتال جامع علوم‌انسانی) در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ صورت گرفت که از میان ۵۴۰۹ پیشینه شناسایی‌شده، پس از طی ۶ مرحله غربالگری، ۵۰ پژوهش نهایی برای تحلیل برگزیده شد. تحلیل داده‌ها منجر به استخراج ۸۷۹ گزاره معنا‌دار، ۵۸۷ کد اولیه و ۱۴۸ کد نهایی شد که در مجموع، ۳۶ تم محوری را شکل دادند؛ این یافته‌ها در سه دسته اصلی شامل ۲۱ تم در بخش رویکردها، ۸ تم در بخش فرایندها و ۷ تم در بخش ابزارها طبقه‌بندی شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که مواجهه مؤثر با تلاطم‌های سیاسی، مستلزم گذار از مدل‌های خطی به سمت منظومه‌ای یکپارچه از رویکردها، فرایندها و ابزارها جهت ارتقای انعطاف‌پذیری راهبردی سازمان است. در نهایت، تلفیق این عناصر در قالب الگوهای تصمیم‌گیری تحت عدم قطعیت، راهکاری هوشمندانه برای تبدیل تهدیدهای حاکمیتی به مزیت‌های رقابتی و تضمین بقای سازمانی ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Strategy Formation in Internationally Politically Unstable Conditions: Systematic Review

نویسندگان [English]

  • Ali sajad Aslampoor 1
  • Morteza Soltanee 2
  • MohammadReza Jalilvand 2
1 PhD Student, Faculty of Management and Accounting, Farabi Colleges, University of Tehran, Qom, Iran
2 Associate Professor, Faculty of Management and Accounting, Farabi Colleges, University of Tehran, Qom, Iran
چکیده [English]

Contemporary organizations are confronted with an unprecedented level of uncertainty, largely rooted in political instabilities, geopolitical tensions, and fundamental environmental shifts. Given the inefficiency of traditional paradigms and static planning in such volatile contexts, this study aims to explore and present a comprehensive framework for strategy formation under conditions of political instability. Focusing on three key pillars—approaches, processes, and tools—this research employs a systematic review strategy coupled with thematic analysis. The search process was conducted across five reputable databases (Google Scholar, Scopus, Web of Science, SID, and the Comprehensive Humanities Portal) spanning the period from 2000 to 2025. Out of 5,409 initially identified records, 50 final studies were selected for analysis following a rigorous six-stage screening process. Data analysis yielded 879 significant statements, 587 primary codes, and 148 final codes, which collectively formed 36 central themes. These findings are categorized into three primary domains: 21 themes regarding approaches, 8 themes concerning processes, and 7 themes related to tools. The results indicate that effectively navigating political turbulence requires a transition from linear models toward an integrated constellation of approaches, processes, and tools to enhance organizational strategic flexibility. Ultimately, synthesizing these elements within decision-making models under uncertainty offers an intelligent solution for transforming sovereign threats into competitive advantages and ensuring organizational survival

کلیدواژه‌ها [English]

  • Strategy Formulation
  • International Political Instability
  • Systematic Review

مراجع

  1. جهانی، م.،  & دهقان نیری،  م. (۱۴۰۲). طراحی مدل تدوین استراتژی‌های انطباق‌پذیر استوار در شرایط عدم‌اطمینان. پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی،  13(3)،  45-74. https://ormr.modares.ac.ir/article_18399_08283f2d7262ce7c4b9e38cff7905e7c.pdf
  2. خدادادحسینی، ح.،  لشکر‌بلوکی،  م.،  & فرخی،  ف. (1391). رویکردهای جایگزین طراحی استراتژی در شرایط عدم قطعیت، رویکردی تحلیلی - تطبیقی. پژوهش های مدیریت عمومی،  18(5)،  45-64. https://doi.org/10.22111/jmr.2013.1015
  3. خواستار، ح. (۱۳۸۸). ارایه ی روشی برای محاسبه ی پایایی مرحله ی کدگذاری در مصاحبه های پژوهشی. فصلنامه روش شناسی علوم انسانی،  ۱۵(۱)،  ۱۶۱-۱۷۴.
  4. دلاوری، ا. (۱۳۹۴). درآمدی انتقادی بر مفهوم‌ و شاخص‌های بی‌ثباتی سیاسی: به‌سوی مدلی جامع و روزآمد برای سنجش بی‌ثباتی سیاسی. دولت پژوهی،  1(2)،  59-93. https://doi.org/10.22054/tssq.2015.1805
  5. روحانی، م.،  & درستانی،  م. (1393). علل بی ثباتی سیاسی در منطقه خاورمیانه و خلیج فارس از منظر جامعه شناختی. مطالعات رسانه‌ای،  25(9)،  113-126. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1187210
  6. مشبکی، ا. (۱۴۰۰). سیمای سازمان: مروری بر اثر ارزشمند گرت مورگان درباره سازمان و استعاره‌های آن (8 ed.). انتشارات دانشگاه تهران.
  7. مناف‌زاده‌هیر، م.،  شافعی،  ر.،  فاطمی،  ع. (1400). ارائه الگویی جهت تدوین استراتژی‌های توسعه صادرات در بازار‌های خارجی با استفاده از روش داده ‌بنیاد (مطالعه موردی شرکت‌های پتروشیمی ایران). اقتصاد مالی،  57(15)،  39-54. https://doi.org/10.30495/fed.2021.687917
  1. Althehli, S., & Nobanee, H. (2024). Political Risk and International Firms: A Literature Review on Management Strategies. SSRN 4978888. https://doi.org/10.2139/ssrn.4978888
  2. Biloslavo, R., Edgar, D., Aydin, E., & Bulut, C. (2024). Artificial intelligence (AI) and strategic planning process within VUCA environments: a research agenda and guidelines. Management Decision. https://doi.org/10.1108/MD-10-2023-1944
  3. Bowen, G., & Bowen, D. (2014). Strategy formulation and uncertainty in environments. Journal of Business and Economics, 5(12), 2315-2326. https://doi.org/10.15341/jbe(2155-7950)/12.05.2014/012
  4. Bryson, J. M. (1988). A strategic planning process for public and non-profit organizations. Long Range Planning, 21(1), 73-81. https://doi.org/10.1016/0024-63
  5. Cocks, G. (2010). Emerging concepts for implementing strategy. The Tqm Journal, 22, 260-266. https://doi.org/10.1108/17542731011035505
  6. Deepika, & Chitranshi, J. (2021). Leader readiness of Gen Z in VUCA business environment. Foresight, 23154-171. https://doi.org/10.1108/FS-05-2020-0048
  7. Delavari, A. (2015). A critical introduction to the concept and indicators of political instability: Toward a comprehensive and up-to-date model for measuring political instability. State Studies, 1(2), 59-93.https://doi.org/10.22054/tssq.2015.1805 (in Persian)
  8. Du, J., & Chen, Z. (2018). Applying Organizational Ambidexterity in strategic management under a “VUCA” environment: Evidence from high tech companies in China. International Journal of Innovation Studies, 2. https://doi.org/10.1016/j.ijis.2018.03.003
  9. Ehsani, M., & Osiyevskyy, O. (2022). Entrepreneurial strategies for navigating the VUCA world. Rutgers Business Review, 7(3), 237-249.
  10. Holloway, S. (2024). Digital Transformation in Supply Chain Management: A Systematic Literature Review of Trends and Applications. Preprints. https://doi.org/10.20944/preprints202411.2423.v1
  11. (2025). International Monetary Fund. International Monetary Fund. https://www.imf.org/en/home
  12. Jahani, M., & Dehghan Nayeri, M. (2023). Designing a robust adaptive strategy formulation model under uncertainty. Organizational Resource Management Research, 13(3), 45-74. https://ormr.modares.ac.ir/article_18399_08283f2d7262ce7c4b9e38cff7905e7c.pdf(in Persian)
  13. Khasteh, H. (2009). A method for calculating the reliability of the coding stage in research interviews. Quarterly Journal of Humanities Methodology, 15(1), 161-174, Article 58. (in Persian)
  14. Khodadad Hosseini, H., Lashkar Boloki, M., & Farrokhi, F. (2012). Alternative approaches to strategy design under uncertainty: An analytical-comparative approach. Public Management Research, 18(5), 45-64. https://doi.org/10.22111/jmr.2013.1015(in Persian)
  15. Kim, C., Kim, I., Pantzalis, C., & Park, J. C. (2019). Policy uncertainty and the dual role of corporate political strategies. Financial Management, 48(2), 473-504. https://doi.org/abs/10.1111/fima.12226
  16. Kingsley, A. F., Vanden Bergh, R. G., & Bonardi, J.-P. (2012). Political markets and regulatory uncertainty: Insights and implications for integrated strategy. Academy of Management Perspectives, 26(3), 52-67. https://doi.org/10.5465/amp.2012.0042
  17. Kulinich, T., Materynska, O., Aleskerova, Y., Kuzmenko, H., & Balian, I. (2023). Leadership in unstable conditions: Change management strategies and effective crisis management for achieving success. WSEAS Transactions on Business and Economics. 2023. Vol. 20. P. 2781-2788. https://doi.org/10.37394/23207.2023. 20.236.
  18. Kuncoro, S., & Thaha, A. R. (2023). Leadership and strategy business in VUCA world. Economic Education and Entrepreneurship Journal, 6(2), 182-190. https://doi.org/10.23960/E3J/v6i2.124-132
  19. Liedtka, J. M., & Rosenblum, J. W. (1996). Shaping Conversations: Making Strategy, Managing Change. California Management Review, 39(1), 141-157. https://doi.org/10.2307/41165880
  20. Makkar, M., & Rani, N. (2024). Strategies to Respond to VUCA World. Drishtikon: A Management Journal, 15(2)
  21. Manafzadeh Hir, M., Shafei, R., & Fatemi, A. (2021). Presenting a model for formulating export development strategies in foreign markets using the grounded theory method (Case study of Iranian petrochemical companies). Financial Economics, 57(15), 39-54. https://doi.org/10.30495/fed.2021.687917(in Persian)
  22. Mintzberg, H. (1998). Strategy safari : the complete guide through the wilds of strategic management / by Henry Mintzberg, Bruce Ahlstrand, Joseph Lampel. London: FT Prentice Hall.
  23. Moshbaki, A. (2021). Images of organization: A review of Gareth Morgan's valuable work on organization and its metaphors(8th ed.). University of Tehran Press. (in Persian)
  24. Nikseresht, A., Hajipour, B., Pishva, N., & Mohammadi, H. A. (2022). Using artificial intelligence to make sustainable development decisions considering VUCA: a systematic literature review and bibliometric analysis. Environmental Science and Pollution Research, 29, 42509 - 42538. https://doi.org/10.1007/s11356-022-19863-y
  25. Norris, M., & Oppenheim, C. (2007). Comparing alternatives to the Web of Science for coverage of the social sciences’ literature. Journal of Informetrics, 1(2), 161-169. https://doi.org/10.1016/j.joi.2006.12.001
  26. Paquette, L. (1991). Strategy and time in Clausewitz's on war and in Sun Tzu's the art of war. Comparative Strategy, 10(1), 37-51. https://doi.org/10.1080/01495939108402829
  27. Pástor, Ľ., & Veronesi, P. (2013). Political uncertainty and risk premia. Journal of Financial Economics, 110(3), 520-545. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2013.08.007
  28. Peng, M. W. (2002). Towards an Institution-Based View of Business Strategy. Asia Pacific Journal of Management, 19(2), 251-267. https://doi.org/10.1023/A:1016291702714
  29. Porter, M. E., & Review, H. U. H. B. (1979). How Competitive Forces Shape Strategy. Harvard Business Review. https://books.google.com/books?id=MMUgngEACAAJ
  30. Rouhani, M., & Dorostani, M. (2014). Causes of political instability in the Middle East and Persian Gulf region from a sociological perspective. Media Studies, 25(9), 113-126. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1187210(in Persian)
  31. Rožman, M., Oreški, D., & Tominc, P. (2023). Artificial-Intelligence-Supported Reduction of Employees’ Workload to Increase the Company’s Performance in Today’s VUCA Environment. Sustainability, 15, 1-21.. https://doi.org/10.3390/su15065019
  32. Scoblic, J. P. (2020). Learning from the Future. Harvard business review. https://hbr.org/archive-toc/BR2004
  33. Singh, R., & Shah, M. (2012). Directional Strategies and Organizational Performance. Management Convvetgence, 3, 57-69.
  34. Sutcliffe, K. M., & Zaheer, A. (1998). Uncertainty in the transaction environment: an empirical test. Strategic Management Journal, 19, 1-23. https://doi.org/10.1002/(sic)1097-0266(199801)19:1<1::AID-SMJ938>3.0.co;2-5
  35. Toma, S.-V., Chiriţă, M., & Şarpe, D. (2012). Risk and Uncertainty. Procedia Economics and Finance, 3, 975-980. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(12)00260-2
  36. Vishwakarma, S. S., & Pandey, S. K. (2024). Agile transformation: business strategies and best practices for vuca and bani world. IntechOpen Series Business, Management and Economics, 31. https://doi.org/10.5772/intechopen.1006870
  37. Wang, Q., & Waltman, L. (2015). Large-Scale Analysis of the Accuracy of the Journal Classification Systems of Web of Science and Scopus. Journal of Informetrics, 10. https://doi.org/10.1016/j.joi.2016.02.003
  38. Weib, M. (2025). Navigating the VUCA Landscape: A Systematic Literature Review of Organizational Coping Strategies. Journal of Innovation Management, 13(1), 96-124.
نشریه علمی پژوهشی مدیریت کسب و کارهای بین المللی
دوره 8، شماره 4
خرداد 1405
صفحه 135-168

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 21 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری: 24 فروردین 1405
  • تاریخ پذیرش: 29 فروردین 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار