بررسی تأثیر برنامه‌های ترویج صادرات بر تعهد صادرات با نقش میانجی دانش صادرات (موردمطالعه: شرکت‌های فعال در حوزه صادرات محصولات غذایی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه مدیریت، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

چکیده

صادرات محصولات غذایی به‌عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه اقتصادی و تنوع‌بخشی به منابع ارزی کشور، نیازمند تعهد پایدار و دانش تخصصی در مدیریت بازارهای بین‌المللی است. با توجه به اهمیت حیاتی تعهد صادراتی در پایداری فعالیت‌های تجاری، شناسایی عوامل کلیدی مؤثر بر تقویت آن ضروری به نظر می‌رسد. این مطالعه ازنظر هدف کاربردی و ازنظر روش، توصیفی- همبستگی مبتنی بر مدل معادلات ساختاری است. جامعه آماری پژوهش شامل شرکت‌های صادرکننده محصولات غذایی به مقاصد روسیه، ترکیه و عراق بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و طبقه‌ای، تعداد ۳۰ شرکت انتخاب شدند. داده‌های پژوهش از طریق پرسشنامه استاندارد بومی‌سازی شده با اقتباس از پژوهش هریقبالدی و همکاران (۲۰۲۵) جمع‌آوری شد. پرسشنامه بین دو نفر از مدیران ارشد مرتبط با صادرات هر شرکت توزیع گردید و میانگین پاسخ‌های آنان به‌عنوان نماینده نهایی هر شرکت در تحلیل‌ها لحاظ شد. روایی صوری و محتوایی و پایایی پرسشنامه‌ها تائید شد. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از مدل معادلات ساختاری در نرم‎‍‌‌افزار SmartPLS استفاده گردید. نتایج نشان داد برنامه‌های ترویج صادرات بر تعهد صادرات با نقش میانجی دانش صادرات تأثیر معنی‌دار دارد. همچنین مشخص شد برنامه‌های ترویج بر تعهد صادرات و دانش صادرات و دانش صادرات بر تعهد صادرات تأثیر معنی‌دار دارد. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری هدفمند بر برنامه‌های ترویج صادرات و تبدیل حمایت‌های دریافتی به دانش صادراتی کاربردی، می‌تواند به تقویت تعهد پایدار شرکت‌ها در فعالیت‌های صادراتی منجر شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Investigating the Effect of Export Promotion Programs on Export Commitment with the Mediating Role of Export Knowledge (Case Study: Companies Active in the Field of Food Product Exports)

نویسندگان [English]

  • Sina Izadi Laybidi
  • Mahboobeh Golestanizadeh
Department of Management, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran
چکیده [English]

Food product exports, as one of the main pillars of economic development and diversification of a country's foreign exchange resources, require sustained export commitment and specialized knowledge to manage international markets effectively. Given the critical role of export commitment in ensuring the continuity and sustainability of export activities, identifying the key factors that contribute to its enhancement is essential. This study is applied in terms of purpose and descriptive-correlational in terms of method, employing structural equation modeling. The statistical population comprised food-exporting companies exporting to Russia, Türkiye, and Iraq. Using purposive and stratified sampling, 30 companies were selected. Data were collected through a localized standard questionnaire adapted from the study by Heriqbaldi et al. (2025). The questionnaire was distributed to two senior managers involved in export activities in each company, and the average of their responses was considered the final representative score for each company in the analyses. The face and content validity and reliability of the questionnaires were confirmed. Data were analyzed using structural equation modeling in SmartPLS software. The results showed that export promotion programs have a significant effect on the export commitment with the mediating role of export knowledge. Furthermore, export promotion programs were found to have significant effects on both export commitment and export knowledge, while export knowledge also had a significant effect on export commitment. The findings suggest that targeted investment in export promotion programs and the transformation of received support into practical export knowledge can strengthen companies' sustained commitment to export activities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Promotion Programs
  • Export Commitment
  • Export Knowledge
  • Export Companies
  • Food Product

مراجع

  1. پوراحتشام، محمد؛ رجبی مقدم، آرمین و فرغی، محمدمهدی. (1404). بررسی رابطه بین ظرفیت نوآوری، قابلیت پویا و تعهد صادراتی با عملکرد صادراتی. مدیریت پویا و تحلیل کسب­وکار، 4(4)، 32-46.
  2. جعفرزاده، مهدی. (1404). راهبردهای توسعه صادرات محصولات غذایی حلال ایران. مدیریت کسب‌وکارهای بین‌المللی، 8(3)، 235-258.
  3. رحیم زاده، محسن؛ ذاکری، امیر و پارسانژاد، محمدرضا. (1402). ارزیابی اثر برنامه‌های توسعه صادرات در ورود به بازارهای بین‌المللی و افزایش صادرات شرکت‌های دانش‌بنیان. مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 13(48)، 104-140.
  4. روان‌بخش، مقتدالانام و پیروزنسب، اکرم. (1402). تأثیر سرمایه اجتماعی داخلی، تعهد و تجربه صادراتی بر عملکرد بین‌المللی با تأکید بر میانجی‌گری یادگیری و همسویی بین‌المللی (موردمطالعه: شرکت‌های دارویی فعال در صادرات). بررسی­های بازرگانی،21(121)، 55-72.
  5. قاسمی، مهرناز. (1395). بررسی تأثیر جامع مستقیم و غیرمستقیم برنامه‌های توسعه صادرات بر عملکرد صادرات شرکت‌ها. پنجمین کنفرانس بین‌المللی حسابداری و مدیریت و دومین کنفرانس کارآفرینی و نوآوری‌های باز، تهران.
  6. کرمی، روح­الله؛ شاه­منصوری، اشرف و حسینی گل‌افشانی، سید احمد. (1404). الگوی سلسله مراتبی بهبود صادرات مناطق آزاد تجاری با راهبردهای توسعه اشتغال پایدار در بستر برنامه هفتم توسعه. مدیریت کسب‌وکارهای بین‌المللی، 8(2)، 121-142.
  7. موسوی، صدیقه؛ سلمانی بی‌شک، محمدرضا؛ فاریابی، محمد؛ سلمانی، بهزاد و موسوی، سید محمد. (1405). تحلیل نقش برنامه‌های ترویج صادرات در توسعه قابلیت‌های سازمانی شرکت‌های کوچک و متوسط صادرات محور با تأکید بر استان‌های نیمه شمالی کشور. مدیریت کسب‌وکارهای بین‌المللی، 8(4)، 91-112.
  8. مهدوی بیله­درق، الناز؛ مرسلی، نعیمه و طاهر پوران، فرشته. (1403). تأثیر تعهد و دانش صادرات بر عملکرد صادرات با نقش میانجی سازگاری محصول (موردمطالعه: شرکت زامیاد). مطالعات مدیریت و حسابداری، 10(3)، 169-181.
  9. نجارپور، حسینعلی؛ جلال­نیا، راحله و ملک­اخلاق، اسماعیل. (1404). طراحی مدل مدیریت استراتژیک عملکرد صادراتی هلدینگ سرمایه‌گذاری دارویی تأمین بر اساس روش فرا ترکیب.مدیریت کسب‌وکارهای بین‌المللی، 8(3)، 1-30.
  10. هرندی، عطاءالله؛ حسینی، مهری سادات و وهاب‌زاده منشی، شادان. (1404). تبیین نقش تعهد مدیریت در عملکرد صادراتی: با تأکید بر نقش میانجی شراکت راهبردی و نوآوری محصول. مدیریت کسب‌وکارهای بین‌المللی، 8(1)، 171-198.

 

  1. Ahmed, F. U., & Brennan, L. (2019). An institution-based view of firms’ early internationalization: Effectiveness of national export promotion policies. International Marketing Review, 36(6), 911-954.
  2. Alinasab, J. (2022). The influence of managers’ marketing capabilities and international experience on SMEs’ export performance: the mediating effects of export commitment. Economics, Finance and Management Review, (1), 62-81.
  3. Arora, R. M. (2026). Assessing the Impact of Government Export Promotion Programs on Firm-level Export Performance: Evidence from India’s Apparel Sector. IIFT International Business and Management Review Journal, 1-25.
  4. Barbosa, P. H., Amador, J., & Arranhado, E. (2026). Export Promotion with Matchmaking and Grants: Evidence from Portuguese Firms. The World Economy, 1-21.
  5. Bukhari, W. A. A., & Hayat, N. (2024). Towards a sustainable future: exploring the role of integrated management systems in enhancing export competitiveness and domestic sales in textile industry. International Journal of Management, 14(1), 147-164.
  6. Catanzaro, A., & Teyssier, C. (2021). Export promotion programs, export capabilities, and risk management practices of internationalized SMEs. Small Business Economics, 57(3), 1479-1503.
  7. Delechat, M. C. C., Melina, M. G., Newiak, M. M., Papageorgiou, M. C., & Spatafora, M. N. (2024). Economic Diversification in Developing Countries: Lessons from Country Experiences with Broad-Based and Industrial Policies. International Monetary Fund, 1-54.
  8. Derkenbaeva, S., Galushkina, E., Soodonbekova, A., Beksultanov, A., & Kozubekova, S. (2025). Impact of global economic instability on social policies: Adaptation and resilience strategies. Social Sciences & Humanities Open, 12, 101946.
  9. Di Fatta, D., Gera, N., Tyagi, L. K., & Grisold, T. (2019). Export knowledge: Determinant of export strategy, export commitment and export performance in carpet industry. Kybernetes, 48(8), 1806-1826.
  10. Dorneles, C. P., Vieira, G. B. B., Lazzari, F., Salvador, C. K., & Ceballos-Ramírez, S. L. (2026). Critical success factors in exports: evidence from technical consultants in a Brazilian export support program. International Journal of Business and Emerging Markets, 18(6), 1-28.
  11. Fard, R. S., & Hosseini, E. H. (2024). The effect of using promotion programs on export performance with mediating of management's understanding of environment and commitment. Journal of Economic Research & Business Administration, 150(4), 3-15.
  12. Faroque, A. R., & Takahashi, Y. (2015). Export marketing assistance and early internationalizing firm performance: does export commitment matter?. Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics, 27(3), 421-443.
  13. Freixanet, J., & Federo, R. (2023). Learning by exporting: A system‐based review and research agenda. International Journal of Management Reviews, 25(4), 768-792.
  14. Gautam, A., Singh, P., Singh, D., Keshari, A., & Singh, V. (2024). Institutional support primacy to export performance: a serial mediation study of export knowledge, commitment and strategy. International Journal of Business Innovation and Research, 1(1).
  15. Geldres-Weiss, V. V., Massa, N. P., & Monreal-Pérez, J. (2021). Export promotion agencies’ lived turmoil, response and strategies in COVID-19 times. Sustainability, 13(21), 12056.
  16. Ghasemi, M. (2016). Investigating the comprehensive direct and indirect effect of export development programs on companies' export performance. Fifth International Conference on Accounting and Management and Second Conference on Entrepreneurship and Open Innovations, Tehran. (in Persian)
  17. Harandi, A., Hosseini, M. S., & Vahabzadeh Monshi, S. (2025). Explaining the role of management commitment in export performance: With emphasis on the mediating role of strategic partnership and product innovation. International Business Management, 8(1), 171–198. (in Persian)
  18. Heriqbaldi, U., Esquivias, M. A., Lau, W., & Cesilia, A. F. (2025). Export promotion programs and firm performance: Linking knowledge, commitment, and market strategy to enhance competitiveness. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 11(1), 100479.
  19. Hoang, V. H., Tran, C. N., Tran, H. P., Pham, T. P., & Dong, V. C. (2025). Does engagement in global value chains enhance export survivability? Evidence from a transitional country. Cogent Economics & Finance, 13(1), 2492199.
  20. https://www.wto.org/english/res_e/statis_e/world_trade_statistics_e.htm?
  21. Jafarzadeh, M. (2025). Strategies for developing Iran's halal food product exports. International Business Management, 8(3), 235–258. (in Persian)
  22. Kadi, M. (2020). Factors Influencing the Export Commitment of SMEs: Algerian Case. In Doing Business in Africa: From Economic Growth to Societal Development (pp. 59-85). Cham: Springer International Publishing.
  23. Kahveci, E., Toprak, B., & Zaim, S. (2026). Identifying Critical Export Performance Drivers Through SWARA Analysis: Internal vs. External Factors. Administrative Sciences, 16(3), 143.
  24. Karami, R., Shahmansouri, A., & Hosseini Golafshani, S. A. (2025). A hierarchical model for improving exports of free trade zones with sustainable employment development strategies in the context of the Seventh Development Plan. International Business Management, 8(2), 121–142. (in Persian)
  25. Kumar, A., Moges, E. M., & Kashyap, A. K. (2026). Impact of government export promotion programs on firms’ commitment, competitive positioning and export performance. Journal of Business & Industrial Marketing, 1-14.
  26. Laranne-Borg, J. (2025). Export strategy formulation: focusing on key strategic drivers in Finland’s export trade landscape 2025, [Master’s thesis, Turku University of Applied Sciences].
  27. Leonidou, L. C., Palihawadana, D., & Theodosiou, M. (2011). National export-promotion programs as drivers of organizational resources and capabilities: effects on strategy, competitive advantage, and performance. Journal of International Marketing, 19(2), 1-29.
  28. Lubis, M., & Muniapan, B. (2024). International Market Development Strategies for Enhancing Global Expansion in the Export Industry. Involvement International Journal of Business, 1(1), 14-28.
  29. Mahdavi Bileh Daragh, E., Morsali, N., & Taher Pouran, F. (2024). The effect of export commitment and knowledge on export performance with the mediating role of product adaptation (Case study: Zamyad Company). Management and Accounting Studies, 10(3), 169–181. (in Persian)
  30. Malca, O., Peña-Vinces, J., & Acedo, F. J. (2020). Export promotion programmes as export performance catalysts for SMEs: insights from an emerging economy. Small Business Economics, 55(3), 831-851.
  31. Miranzadeh Mahabadi, A., Eshraghi Samani, R., Rahimi Badr, B., & Rafiei, H. (2026). Export performance and determinants of dairy product trade in Iran: evidence from a Stochastic Frontier Gravity Model. Agricultural and Food Economics, 14(1), 26.
  32. Mohagheghzadeh, F., Nasiri, P., Mohagheghzadeh, F., Abachi, N., & Samadpour, S. (2014). Estimating non-oil exports function of Iran. Advances in Environmental Biology, 2140-2151.
  33. Mousavi, S., Salmani Bishak, M. R., Faryabi, M., Salmani, B., & Mousavi, S. M. (2026). Analyzing the role of export promotion programs in developing organizational capabilities of export-oriented small and medium-sized enterprises with emphasis on the semi-northern provinces of the country. International Business Management, 8(4), 91–112. (in Persian)
  34. Najarpour, H., Jalalnia, R., & Malek Akhlaq, E. (2025). Designing a strategic management model for export performance of Tamin Pharmaceutical Investment Holding based on meta-synthesis method. International Business Management, 8(3), 1–30. (in Persian)
  35. Navarro, A., Acedo, F. J., Robson, M. J., Ruzo, E., & Losada, F. (2010). Antecedents and consequences of firms’ export commitment: An empirical study. Journal of International Marketing, 18(3), 41-61.
  36. Nave, E., & Ferreira, J. (2024). Knowledge and capabilities: what are their roles in international business of SMEs?. EuroMed Journal of Business, 19(4), 1042-1065.
  37. Negeri, A., & Ji, Q. (2023). Export knowledge, export commitment and coffee export performance in Ethiopia. Heliyon, 9(6), 1-15.
  38. Nwoba, A. C., & Bıçakcıoğlu-Peynirci, N. (2026). Export venture sustainability strategies: an exploration of knowledge-based enablers, conditions and performance implications. International Marketing Review, 43(1), 77-123.
  39. Pakhucha, E., Babko, N., Bilousko, T., Bilousko, R., Vynohradenko, S., & Azizov, O. (2021). Strategic analysis of export activities of enterprises to ensure sustainable development. European Journal of Sustainable Development, 10(4), 251-251.
  40. Pour Ehtesham, M., Rajabi Moghaddam, A., & Farghi, M. M. (2025). Investigating the relationship between innovation capacity, dynamic capability, and export commitment with export performance. Dynamic Management and Business Analysis, 4(4), 32–46. (in Persian)
  41. Purwanto, S., Setiawan, M., Rohman, F., & Indrawati, N. K. (2018). Financial assistance, marketing assistance and export commitment to improve export performance. European Research Studies Journal, 21(4), 69–91.
  42. Rahimzadeh, M., Zakeri, A., & Parsanejad, M. R. (2023). Evaluating the effect of export development programs on entry into international markets and increasing exports of knowledge-based companies. Strategic Studies of Public Policy, 13(48), 104–140. (in Persian)
  43. Ravanbakhsh, M., & Pirouznasab, A. (2023). The effect of domestic social capital, export commitment, and export experience on international performance with emphasis on the mediating role of learning and international alignment (Case study: Pharmaceutical companies active in exports). Commercial Surveys, 21(121), 55–72. (in Persian)
  44. Shahzad, K., Fan, D., Fey, C. F., Kim, D., & Liu, W. (2026). Emerging government export support programs: synergistic interaction with traditional programs and export performance consequences. Journal of International Business Studies, 1-19.
  45. Singh, V. K., & Gautam, A. (2021). Mediating effect of export commitment on the relationship of export knowledge and performance: A study of Indian handloom industry. PURUSHARTHA-A journal of Management, Ethics and Spirituality, 14(1), 61-72.
  46. Singh, V. K., Keshari, A., Singh, D., Singh, P. C., & Gautam, A. (2024). Green export strategies and SMEs export performance: mediating roles of innovation, readiness, and activities. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 13(1), 87.
  47. Sraha, G., Sharma, R. R., Crick, D., & Crick, J. M. (2020). International experience, commitment, distribution adaptation and performance: a study of Ghanaian firms in B2B export markets. Journal of Business & Industrial Marketing, 35(11), 1715-1738.
  48. Tkach, O., & Hryniv, L. (2023). Effective Export Strategy Issue for Foreign Trade Activity of the Develped Economy Enterprises. Journal of Vasyl Stefanyk Precarpathian National University, 10(4), 81-92.
  49. Traiyarach, S., & Banjongprasert, J. (2022). The impact of export promotion programs on export competitiveness and export performance of craft products. Journal of Marine Science and Engineering, 10(7), 892.
  50. Wijayanti, C. A., & Samuel, S. (2025). Corporate Strategies, Commodity Trends, and Marketing as a Foundation of International Business Success. Penerbit NEM, 159P.
  51. Wójcik, P., & Ciszewska-Mlinarič, M. (2021). The impact of cognitive and behavioral factors on the export performance: a dynamic capabilities perspective. European Business Review, 33(3), 427-449.
  52. World Trade Organization. (2026).
  53. Yang, Z., Liu, P., & Luo, L. (2023). Growing exports through ISO 9001 quality certification: Firm-level evidence from Chinese agri-food sectors. Food Policy, 117, 102455.
نشریه علمی پژوهشی مدیریت کسب و کارهای بین المللی
دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 2
شماره تابستان 1405
مهر 1405
صفحه 23-52

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 09 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری: 10 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش: 16 شهریور 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار