مطالعه تطبیقی چالش‌های صادرات شیرینی و شکلات در بازارهای عراق و روسیه با رویکرد تلفیقی سه مرحله‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، رشته مدیریت بازرگانی، گرایش بازاریابی، دانشگاه سمنان، ایران

2 استاد گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، ایران

3 استادیار گروه مدیریت و اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، ایران

چکیده

صنعت شیرینی و شکلات یکی از مهم‌ترین زیرشاخه‌های صنایع غذایی ایران و از بخش‌های دارای ظرفیت بالا در توسعه صادرات غیرنفتی محسوب می‌شود. با وجود مزیت‌های نسبی این صنعت، صادرات شیرینی و شکلات در سال‌های اخیر تحت تأثیر چالش‌های متعددی مواجه شده است. هدف این پژوهش، شناسایی، طبقه‌بندی و اولویت‌بندی چالش‌های صادرات شیرینی و شکلات ایران و ارائه راهکارهای کاربردی برای توسعه صادرات در بازارهای هدف است. این پژوهش با رویکرد آمیخته انجام شد. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان و فعالان حوزه صادرات گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون تحلیل شدند. در مجموع، 136 کد اولیه در قالب 10 مقوله اصلی استخراج شد. در بخش کمی، پس از طراحی پرسشنامه بر اساس یافته‌های کیفی، از تحلیل عاملی اکتشافی برای شناسایی ابعاد اصلی چالش‌ها و از روش تحلیل سلسله مراتبی برای اولویت‌بندی آن‌ها استفاده شد. همچنین به‌منظور مقایسه بازارهای هدف، ماتریس اهمیت-عملکرد  به‌کار گرفته شد. نتایج پژوهش نشان داد که چالش‌های صادراتی در چهار عامل اصلی شامل چالش‌های لجستیکی و استانداردی، سیاسی و ارزی، فرهنگی و دسترسی به بازار و رقابت محصولات قابل طبقه‌بندی هستند. یافته‌های تطبیقی بیانگر آن بود که در بازار عراق، چالش‌های سیاسی و ارزی بیشترین اهمیت را دارند، در حالی که در بازار روسیه، چالش‌های لجستیکی و استانداردی در اولویت قرار می‌گیرند. بر این اساس، توسعه صادرات شیرینی و شکلات مستلزم اتخاذ راهبردهای متفاوت متناسب با ویژگی‌های هر بازار، تقویت زیرساخت‌های استانداردسازی، بهبود لجستیک صادراتی و کاهش ریسک‌های سیاسی و ارزی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Comparative Study of The Challenges of Exporting Confectionery and Chocolate to the Iraqi and Russian Markets Using a Three-Stage Integrated Approach

نویسندگان [English]

  • Azita Shakersepasgozar 1
  • Azim Zarei 2
  • Mohammad Ali Siahsarani Kojuri 3
1 Master's degree in Business Administration, Marketing major, Semnan University, Iran
2 Prof., Faculty of Economic, Management and Administrative Sciences, Semnan University, Semnan, Iran
3 Assistant Professor of Management, Department of Management and Economics, Faculty of Humanities and Social Sciences, Golestan University, Iran
چکیده [English]

The confectionery and chocolate industry is one of the most important sub-sectors of Iran’s food industry and has significant potential for expanding non-oil exports. Despite its comparative advantages, exports in this industry have faced multiple challenges in recent years, limiting competitiveness and sustainable growth in international markets. The main objective of this study is to identify, classify, and prioritize the challenges of Iran’s confectionery and chocolate exports and to propose practical strategies for improving export performance in target markets. This research employed a mixed-methods approach. In the qualitative phase, data were collected through semi-structured interviews with experts and exporters active in international trade and analyzed using thematic analysis. A total of 136 initial codes were extracted and organized into 10 main categories. In the quantitative phase, a questionnaire based on qualitative results was used. Exploratory factor analysis identified the main dimensions of challenges, while the analytical hierarchy process was applied for prioritization. An importance–performance matrix was also used for comparative market analysis. The findings show that export challenges fall into four main categories: logistical and standardization issues, political and currency-related challenges, cultural and market-access barriers, and product competition and quality issues. Comparative results indicate that in the Iraqi market, political and currency challenges are the most important, whereas in the Russian market, logistical and standardization challenges are prioritized. Overall, the study suggests that improving exports requires market-specific strategies, strengthening standardization systems, enhancing logistics infrastructure, and reducing political and currency risks.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Exports
  • confectionery and chocolate
  • Russia
  • Iraq

مراجع

  1. اسمعیل زاده آشینی، محمدطاها و عزیزی، مهدی (1404). ارزیابی اهمیت عوامل موثر بر حفظ و گسترش سهم بازار مواد غذایی فرآوری شده در بازارهای جهانی. نشریه مدیریت کسب و کارهای بین المللی، 8(2)، 171-196. https://doi.org/10.22034/jiba.2025.65008.2296
  2. حسینی، میرعبداله و نوروزی، بیتا (1399). ارزیابی و برآورد ظرفیت‌های صادراتی محصولات صنایع غذایی ایران به بازار روسیه. مطالعات اوراسیای مرکزی، 13(1)، 23-46. https://doi.org/10.22059/jcep.2020.276017.449829
  3. دهدشتی شاهرخ، زهره، اصغریخواه، سجاد و موسوی، سید محمدرضا (1403). تأثیر قابلیت‌های بازاریابی اینترنتی بر عملکرد صادراتی شرکت‌ها. نشریه مدیریت کسب و کارهای بین المللی، 7(1)، 169-185. https://doi.org/10.22034/jiba.2024.59524.2155
  4. سرکشیکی، مهرداد، خانلری، امیر و انصاری، منوچهر (1401). شناسایی قابلیت‌های پویای موثر بر عملکرد صادراتی. نشریه مدیریت کسب و کارهای بین المللی، 5(2)، 1-21. https://doi.org/10.22034/jiba.2022.49086.1810
  5. عسگرنژاد نوری، باقر، زارعی، قاسم، بشیرخداپرستی، رامین، صائب نیا، سمیه و ناظر اصل، امین (1399). بررسی تأثیر قابلیت‌های بازاریابی و استراتژی‌های بازاریابی بر عملکرد تجاری شرکت‌های صادراتی (موردمطالعه: صنعت شکلات در شهر تبریز). نشریه مدیریت کسب و کارهای بین المللی، 3(3)، 65-87. https://doi.org/10.22034/jiba.2020.11396

 

  1. Ahn, S., & Steinbach, S. (2023). The impact of COVID‐19 trade measures on agricultural and food trade. Applied Economic Perspectives and Policy, 45(2), 911–927. https://doi.org/10.1002/aepp.13286
  2. Asgarnezhad Nouri, B., Zarei, G., Bashirkhodaparasti, R., Saebnia, S., & Nazerasl, A. (2020). Investigating the effect of marketing capabilities and marketing strategies on the business performance of exporting companies (Case study: Chocolate industry in Tabriz). International Business Management Journal, 3(3), 65–87. https://doi.org/10.22034/jiba.2020.11396 (in Persian)
  3. Assoua, J. E., Molua, E. L., Nkendah, R., Fani, D. C. R., & Tabetando, R. (2022). The effect of sanitary and phytosanitary measures on Cameroon's cocoa exports: An application of the gravity model. Heliyon, 8(1), e08754. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2022.e08754
  4. Barbancho-Maya, G., & López-Toro, A. A. (2022). Determinants of quality and food safety systems adoption in the agri-food sector. British Food Journal, 124(13), 219–236. https://doi.org/10.1108/BFJ-07-2021-0752
  5. Belova, I. N., & Barat Ali, Z. K. (2025). Iran's trade and economic relations with Russia. RUDN Journal of Economics, 33(2), 199–212. https://doi.org/10.22363/2313-2329-2025-33-2-199-212
  6. Cadby, J. (2020). Vulnerabilities of the craft chocolate industry amidst the COVID-19 pandemic. Journal of Agriculture, Food Systems, and Community Development, 10(1), 219–222. https://doi.org/10.5304/jafscd.2020.101.012
  7. Chekhlyaeva, S. S., & Sokolov, V. V. (2024). Trade and economic cooperation between the EAEU and Iran. International Relations, 4, 76–89. https://doi.org/10.7256/2454-0641.2024.4.71448
  8. Dehdashti Shahrokh, Z., Asgharikhavah, S., & Mousavi, S. M. R. (2024). The effect of internet marketing capabilities on firms' export performance. International Business Management Journal, 7(1), 169–185. https://doi.org/10.22034/jiba.2024.59524.2155 (in Persian)
  9. Esmailzadeh Ashini, M. T., & Azizi, M. (2025). Evaluating the importance of factors affecting the preservation and expansion of the market share of processed food in global markets. International Business Management Journal, 8(2), 171–196. https://doi.org/10.22034/jiba.2025.65008.2296 (in Persian)
  10. Faour-Klingbeil, D., & Todd, E. C. (2018). A review on the rising prevalence of international standards: Threats or opportunities for the agri-food produce sector in developing countries, with a focus on examples from the MENA region. Foods, 7(3), 33. https://doi.org/10.3390/foods7030033
  11. Fiankor, D. D. D., Martínez‐Zarzoso, I., & Brümmer, B. (2019). Exports and governance: The role of private voluntary agrifood standards. Agricultural Economics, 50(3), 341–352. https://doi.org/10.1111/agec.12488
  12. Fontagné, L., Orefice, G., Piermartini, R., & Rocha, N. (2015). Product standards and margins of trade: Firm-level evidence. Journal of International Economics, 97(1), 29–44. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2015.04.008
  13. Hosseini, M. A., & Norouzi, B. (2020). Evaluation and estimation of export capacities of Iran's food industry products to the Russian market. Central Eurasian Studies, 13(1), 23–46. https://doi.org/10.22059/jcep.2020.276017.449829 (in Persian)
  14. Ivanchenko, N. S. (2024). Features of trade and economic cooperation between Russia and Iran. Russian Foreign Economic Journal, 3, 95–101. https://doi.org/10.24412/2072-8042-2024-3-95-101
  15. Krstić, M., Agnusdei, G. P., Tadić, S., & Miglietta, P. P. (2023). Prioritization of e-traceability drivers in the agri-food supply chains. Agricultural and Food Economics, 11(1), 42. https://doi.org/10.1186/s40100-023-00284-5
  16. Lee, J., Gereffi, G., & Beauvais, J. (2012). Global value chains and agrifood standards: Challenges and possibilities for smallholders in developing countries. Proceedings of the National Academy of Sciences, 109(31), 12326–12331.
  17. Luckstead, J. (2024). Globalisation and agri-food trade. European Review of Agricultural Economics, 51(1), 32–53. https://doi.org/10.1093/erae/jbad038
  18. Mahabadi, A. M., Samani, R. E., Badr, B. R., & Rafiei, H. (2026). Export performance and determinants of dairy product trade in Iran: Evidence from a stochastic frontier gravity model. Agricultural and Food Economics, 14(26). https://doi.org/10.1186/s40100-026-00468-9
  19. Malca, O., Rubio Donet, J. L., Marcilla-Vigo, M., & Acedo, F. J. (2023). The impact of institutional distance in export management: Insights from Peruvian agro-exporting SMEs. Review of International Business and Strategy, 33(3), 416–439. https://doi.org/10.1108/RIBS-10-2021-0130
  20. Milyaeva, M. B., & Poniatova, T. S. (2018). The dynamics of foreign trade in confectionery products in Russia. Russian Foreign Economic Journal, 8, 70–83. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4025406
  21. Omarov, K. A. (2017). Present status of the Russian-Iranian economic relations. RUDN Journal of Economics, 25(3), 309–318. https://doi.org/10.22363/2313-2329-2017-25-3-309-318
  22. Sarkeshiki, M., Khanlari, A., & Ansari, M. (2022). Identifying dynamic capabilities affecting export performance. International Business Management Journal, 5(2), 1–21. https://doi.org/10.22034/jiba.2022.49086.1810 (in Persian)
  23. Thakur-Weigold, B., & Miroudot, S. (2024). Promoting resilience and preparedness in supply chains. OECD Trade Policy Papers. https://doi.org/10.32598/JMSP.6.Special.Issue.844
نشریه علمی پژوهشی مدیریت کسب و کارهای بین المللی
دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 2
شماره تابستان 1405
مهر 1405
صفحه 147-168

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 19 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری: 01 مهر 1405
  • تاریخ پذیرش: 12 مهر 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار